OMG TEKNOLOJİ
Döviz

Döviz Bürosu Nasıl Açılır? Yetki Belgesi, Sermaye ve Mevzuat Şartları

Döviz bürosu açmak için hangi izinler gerekir, A ve B grubu arasındaki fark nedir, asgari sermaye ne kadar? Güncel Tebliğ metnine dayanan adım adım rehber.

Paylaş: 𝕏 in WA
Döviz Bürosu Nasıl Açılır? Yetki Belgesi, Sermaye ve Mevzuat Şartları

Kısa cevap: Türkiye'de döviz bürosu, mevzuattaki adıyla "yetkili müessese", yalnızca Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin almış bir anonim şirket olarak açılabilir. Asgari ödenmiş sermaye B grubu (unvanında "Sınırlı Yetkili Müessese" yer alan) için 5 milyon TL, A grubu ("Yetkili Müessese") için 10 milyon TL'dir. A grubunda her şube için sermayeye ayrıca 3 milyon TL eklenir. Süreç iki aşamalıdır: önce kuruluş izni alınır, ardından 90 gün içinde faaliyet izni için başvurulur.

Bu rehber, döviz bürolarının kuruluş ve faaliyet kurallarını belirleyen Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ'e (Tebliğ No: 2018-32/45) dayanıyor. Madde numaralarını her başlıkta belirttik; tüm kaynaklar yazının sonunda. Teknoloji tarafını ise döviz bürosu açmak isteyenler için teknoloji rehberi yazımızda ayrıca ele aldık.

Döviz Bürosu Yasal Olarak Nedir?

Mevzuatta "döviz bürosu" ifadesi yerine "yetkili müessese" kavramı kullanılır. Tebliğ, yetkili müesseseyi Tebliğde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde işlem yapmasına izin verilen anonim şirketler olarak tanımlar (md. 3). Üç temel kural vardır:

  • Yetkili müessese kurmak ve faaliyete geçmek için Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınması şarttır (md. 5/1).
  • Yetkili Müessese Faaliyet İzin Belgesi bulunmayan gerçek veya tüzel kişiler ticari amaçla döviz alım satımı yapamaz (md. 13/3).
  • Faaliyet izni olmayanlar ticaret unvanlarında, ruhsatlarında, ilan, reklam, tabela ve internet sitelerinde dövize ilişkin işlem yaptıkları izlenimini yaratacak hiçbir kelime veya işaret kullanamaz (md. 5/2).

A Grubu ve B Grubu Arasındaki Fark

Tebliğ yetkili müesseseleri iki gruba ayırır. Hangi grupla başvurulacağı; sermaye, personel, şube ve yapılabilecek işlemler açısından belirleyicidir.

B grubuA grubu
Unvanda bulunması gereken ibare (md. 6)"Sınırlı Yetkili Müessese""Yetkili Müessese"
Asgari ödenmiş sermaye (md. 6)5 milyon TL10 milyon TL
Şube açma (md. 11)AçamazBakanlık izniyle, faaliyet bölgesi kurallarına göre açabilir
Şube başına ek sermaye (md. 12)-3 milyon TL
Genel müdür ve iç kontrol görevlisi (md. 15, 16)AranmazZorunlu

B Grubu Ne Yapabilir?

Tebliğ'in 4. maddesinin birinci fıkrasına göre B grubu yetkili müesseseler:

  • Kaydi para hariç yabancı paraları alıp satabilir, küpür veya cins değişimi yapabilir.
  • Merkez Bankasınca belirlenen esaslar çerçevesinde dövizi natık çekleri satın alabilir.
  • Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'nce üretilen ziynet, sikke ve benzeri basılı altınların alım satımını yapabilir.
  • 1 kilogramın altındaki, bar şeklinde, 24 ayar ve üstü standart işlenmemiş altınların fiziki alım satımını yapabilir.
  • Aynı iş günü içinde transfer emrinin verilmesi veya fiziki teslimatın yapılması şartıyla, bankalar aracılığıyla yapılan transferler yoluyla yabancı para alıp satabilir.

A Grubu Ek Olarak Ne Yapabilir?

A grubu, B grubunun tüm faaliyetlerine ek olarak (md. 4/2):

  • Bakanlıktan kıymetli madenler aracı kuruluşu izni alıp Borsa İstanbul'a üye olmak kaydıyla kıymetli maden ithalatı, ihracatı ve Borsa işlemleri yapabilir.
  • 1 kilogram ve üstündeki külçe ve bar şeklindeki standart işlenmemiş altınların fiziki alım satımını yapabilir.
  • Transfer gerçekleştirebilen kuruluşlar aracılığıyla yabancı para alım satımı yapabilir.
  • Elektronik para kuruluşu ve ödeme kuruluşu temsilcisi olarak faaliyet gösterebilir.
  • Bakanlık izniyle para makineleri aracılığıyla yabancı para alım satımı yapabilir.
  • Banka kartlarıyla tutar sınırı olmaksızın, ön ödemeli kartlarla 10 bin ABD dolarına kadar yabancı para alım satımı yapabilir.
  • Bakanlık izniyle yurt dışına madeni yabancı para veya Türk lirası banknot sevkiyatı yapabilir.

Her İki Grup İçin Yasaklar

Yetkili müesseseler müşterileri adına vadeli işlem yapamaz, kredi kartıyla işlem yapamaz ve işlemleri taksitlendiremez (md. 4/4). Para, kıymetli maden veya herhangi bir malı emanet olarak kabul edemez, kısa süreli de olsa başkası adına saklayamaz (md. 4/5). Bakanlıktan izin almadıkça, serbestçe belirleyip ilan ettikleri alış ve satış kurlarından hesaplanan bedel dışında hiçbir ad altında komisyon veya ücret talep edemezler (md. 4/A-3).

Kuruluş Şartları

Tebliğ'in 6. maddesine göre kurulmasına izin verilecek şirketin:

  • Anonim şirket olması ve münhasıran yetkili müessese faaliyetleriyle iştigal etmek üzere kurulması,
  • Ticaret unvanında A grubu için "Yetkili Müessese", B grubu için "Sınırlı Yetkili Müessese" ibaresinin bulunması,
  • Asgari ödenmiş sermaye şartını karşılaması,
  • Hisse senetlerinin nama yazılı olması ve nakit karşılığı çıkarılması,
  • Ana sözleşmesinin Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatına uygun olması

gerekir. Kurucu ortaklar, tüzel kişi ortaklarda yüzde on veya daha fazla paya sahip kişiler, genel müdür, yönetim kurulu üyeleri, imza yetkilileri ve A grubunda iç kontrol görevlileri için ayrıca şu şartlar aranır:

  • Müflis olmamak, konkordato ilan etmemiş olmak,
  • Zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, sahtecilik, kaçakçılık, suç gelirlerini aklama, terörizmin finansmanı, vergi kaçakçılığı gibi Tebliğ'de sayılan suçlardan hükümlü bulunmamak,
  • Son beş yıl içinde faaliyet izni iptal edilmiş bir yetkili müessesede ortak veya yönetici olmamış olmak ve yetkisiz döviz alım satımı nedeniyle idari yaptırıma uğramamış olmak,
  • Vergi dairelerine vadesi geçmiş borcu bulunmamak,
  • Gerekli mali güce, dürüstlüğe ve itibara sahip olmak.

Ayrıca yetkili müesseseler, daha önce yetkisiz döviz alım satımı yapmış kişileri istihdam edemez (md. 28/A).

Adım Adım Başvuru Süreci

  1. Kuruluş izni başvurusu (md. 7): Bakanlığa; ana sözleşme taslağı, kurucuların yazılı beyanları, adli sicil belgeleri, vadesi geçmiş vergi borcu bulunmadığına dair vergi dairesi yazısı ve Tebliğ ekindeki örneğe uygun, noter huzurunda imzalanmış beyannamelerle başvurulur.
  2. Şirketin kurulması (md. 8): Başvurusu uygun görülenlere Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre anonim şirket kurma izni verilir. Kuruluş izni alan şirket, faaliyet izni alana kadar faaliyette bulunamaz.
  3. Faaliyet izni başvurusu (md. 9): Kuruluş izni tarihinden itibaren 90 gün içinde yapılır; bu sürede başvurmayanların kuruluş izni iptal edilmiş sayılır. Bakanlık, zorunlu hâllerin belgelenmesi kaydıyla süreyi en fazla 90 gün uzatabilir.
  4. Faaliyet İzin Belgesi: İnceleme sonucunda uygun görülen şirkete "Yetkili Müessese Faaliyet İzin Belgesi" düzenlenir.
  5. Yoklama tutanağı: İzin alınan adreste faaliyete başlandığını gösteren vergi dairesi yoklama tutanağı, faaliyet izin tarihinden itibaren 90 gün içinde Bakanlığa gönderilir.

Faaliyet İzni Başvurusunda İstenenler

Tebliğ'in 9. maddesine göre başvuruya şunlar eklenir:

  • Ana sözleşmenin yayımlandığı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi,
  • Asgari sermayenin nakden ve defaten ödendiğini gösteren banka belgesi,
  • Harç ödendiğine dair belge,
  • Ödenmiş sermayenin onda biri tutarının kamu sermayeli bir bankada bloke edildiğini gösteren belge veya aynı tutarda banka teminat mektubu,
  • Faaliyet bölgesine göre belirlenen başvuru ücretinin yatırıldığını gösteren belge,
  • Kamera ve görüntü kayıt sisteminin usulüne uygun kurulduğunu gösteren belgeler,
  • Yönetim kurulu üyeleri ve imza yetkililerine ilişkin belgeler; A grubunda genel müdür ve iç kontrol görevlisi atamasına dair yönetim kurulu kararı.

Ayrıca şirketin internet sitesinin açıldığı ve merkezin açık adresinin siteye eklendiği, faaliyet izni alınmadan önce Bakanlığa bildirilmelidir (md. 9/5).

Sermaye ve Teminat: Örnek Hesap

SenaryoAsgari ödenmiş sermayeBloke tutar veya teminat mektubu (onda bir)
B grubu, tek merkez5.000.000 TL500.000 TL
A grubu, tek merkez10.000.000 TL1.000.000 TL
A grubu, merkez + 2 şube16.000.000 TL1.600.000 TL

Şirketin özkaynakları, bu asgari ödenmiş sermaye tutarının altına düşmemelidir (md. 16/A). Başvuru ücretleri ise 1567 sayılı Kanun kapsamında alınacak ücretlere ilişkin yönetmelikte faaliyet bölgesine göre ayrıca belirlenir.

İş Yerinde Bulunması Zorunlu Olanlar

  • İzin belgesi: Faaliyet İzin Belgesi ve varsa Şube Faaliyet İzin Belgesi, iş yerinde herkesin görebileceği şekilde asılı bulunur (md. 13/1). A veya B grubu olduğunu belirten ibare de görünür olmalıdır (md. 13/4).
  • Kur ilanı: En az ABD doları ve avro olmak üzere iki döviz kurunun alış ve satış bilgileri, iş yerinde herkesin görebileceği şekilde bulundurulur (md. 13/5). Uygulamada bu ihtiyaç genellikle bir anlık kur ekranıyla karşılanır.
  • Kamera ve görüntü kayıt sistemi: Çalışır durumda kurulu bulunur ve her gün kontrol edilir; kayıtlar en az 2 yıl saklanır. Kayıtlar haftalık olarak iş yerinden farklı bir lokasyona veya bulut bilişim hizmetine aynı görüntü kalitesiyle yedeklenir ve bu yedekler de en az 2 yıl tutulur (md. 26). Saklama süresi 6 Mart 2025 tarihli değişiklikle 1 yıldan 2 yıla çıkarıldı.
  • Mekân ve donanım: Hizmetin gerektirdiği yeterli mekân ve teknik donanım, Bakanlığın talep edeceği bilgi ve ödeme kaydedici cihaz sistemleri ile tabela düzeni ve çalışma alanına ilişkin şartlar sağlanır (md. 15/2, 26/A).
  • Eğitim: Bakanlıkça belirlenen unvan ve görevdeki personel, Bakanlık internet sitesinde ilan edilen eğitimlere katılır ve bunları başarıyla tamamlar (md. 15/2-b).

İnternet Sitesi Zorunluluğu

Yetkili müesseselerin internet sitesi açması ve bu siteyi erişilebilir tutması zorunludur (md. 27). Sitede merkez ve şubelerin adres ve iletişim bilgileri yer almalı, adres veya iletişim değişikliği en geç 5 gün içinde siteye yansıtılmalıdır. A veya B grubu olunduğunu belirten ibare sitenin giriş sayfasında bulunmalıdır. Bir şube kapandığında kapanış aynı gün internet sitesinden duyurulur (md. 12/6).

Belge, Kayıt ve Bildirim Yükümlülükleri

  • Belge düzenleme: Her işlemde, döviz, TL veya kıymetli maden kabul edildiği anda ilgisine göre Döviz Alım Belgesi (DAB), Döviz Satım Belgesi (DSB) veya kıymetli maden alım ya da satım belgesi düzenlenir (md. 20/1-b).
  • Benzersiz işlem numarası: Her işleme benzersiz bir işlem numarası verilir (md. 20/2).
  • 100 dolar kuralı: 100 ABD doları veya karşılığı Türk lirasını aşan işlemlerde müşterinin T.C. kimlik, pasaport veya vergi kimlik numarası alınır; vezne görevlisi bu bilgiyi fotoğraflı kimlik kartı ya da pasaport üzerinden kontrol ederek her işlem için kayda geçirir (md. 20/6).
  • Kasa hareketleri: Müşteriyle iş yerinde yapılan fiziki teslimler dışındaki tüm kasa giriş ve çıkışları, sevk irsaliyesi ve benzeri belgelerle hareket anında kayıt altına alınır (md. 20/4).
  • Saklama: Düzenlenen belgeler ve tutulan kayıtlar en az 5 yıl saklanır (md. 20/1-c). Yabancı para hesaplarının mutabakat ekstreleri 8 yıl elektronik ortamda tutulur (md. 23/1-ğ).
  • Bakanlığa bildirimler (md. 19): Ortak, yönetici ve çalışan bilgilerindeki değişiklikler 10 gün, sermaye değişiklikleri ve banka hesap açılış ve kapanışları 30 gün içinde bildirilir. Yıllık bilanço ve kâr-zarar tablosu en geç izleyen yılın nisan ayı sonuna kadar gönderilir. Faaliyete ara verme 10 gün içinde bildirilir.

MASAK Yükümlülükleri

Yetkili müesseseler ayrıca 5549 sayılı Kanun kapsamında MASAK yükümlüsüdür (Tedbirler Yönetmeliği md. 4/1-c; Tebliğ md. 21). Tebliğ'deki 100 dolar kuralı Tebliğ'in 20. maddesinden, aşağıdaki kimlik tespiti kuralları ise MASAK mevzuatından gelir; ikisi farklı düzenlemelerde yer alır. MASAK kuralları gereği, tek işlemde veya bağlantılı işlemlerin toplamında 370.000 TL ve üzeri tutarlarda tam kimlik tespiti yapılır, şüpheli işlemler tutar gözetilmeksizin en geç 10 iş günü içinde bildirilir. Önemli bir fark var: 5549 sayılı Kanun'a göre yetkili müesseselerde idari para cezaları iki kat uygulanır. Ayrıntılar için MASAK yükümlülükleri rehberimize bakabilirsiniz.

İzin Hangi Durumlarda İptal Edilir?

Tebliğ'in 29. maddesi yaptırımları düzenler. Başlıcaları:

  • Faaliyet izin belgesi verilmeden faaliyete geçen şirketin kuruluş izni iptal edilir ve 1567 sayılı Kanun uyarınca yasal işlem başlatılır.
  • Faaliyet izninden itibaren 90 gün içinde faaliyete geçilmezse 60 güne kadar ek süre verilir; yine geçilmezse izin iptal edilir.
  • Merkez veya şubede aralıksız 120 günden uzun süre faaliyete ara verilirse 60 güne kadar süre verilir; sonunda faaliyete geçilmezse izin iptal edilir.
  • Vadeli işlem, kredi kartı, taksit ve emanet yasaklarına aykırılıkta yasal işlem başlatılır. Aynı aykırılığın ikinci kez tespitinde izin iptal edilir ve şirket ile hissedarları 5 yıl boyunca yeniden başvuru yapamaz.
  • Bakanlığa gerçeğe aykırı belge veya beyan verilmesi, ilgili kişilerin ortaklıktan çıkarılmasını veya görevden alınmasını gerektirir; bu yapılmazsa izin iptal edilebilir.

Mevzuatın Yazılımdan Beklediği

Yukarıdaki kuralların önemli bir kısmı doğrudan yazılım gereksinimine dönüşür. Döviz bürosu için yazılım ve donanım seçerken şu listeyi kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz:

  • Her işlem için DAB/DSB veya kıymetli maden belgesinin otomatik üretilmesi ve benzersiz işlem numarası verilmesi
  • 100 ABD doları karşılığını aşan işlemlerde kimlik numarası alanının zorunlu tutulması
  • MASAK'ın 370.000 TL eşiği ve bağlantılı işlemler için ayrı kontrol
  • Kayıtların en az 5 yıl, MASAK kapsamındaki kayıtların 8 yıl saklanması ve yedeklenmesi
  • Kasa giriş ve çıkışlarının hareket anında kaydı
  • En az USD ve EUR alış-satış kurlarını gösteren, güncel kaynaktan beslenen kur ekranı
  • Adres değişikliğini 5 gün içinde yansıtmaya imkân veren, kolay güncellenebilir bir internet sitesi
  • Kamera kayıtlarının haftalık olarak farklı bir lokasyona veya buluta yedeklenmesi

OMG Teknoloji, döviz büroları için anlık kur ekranı, kurumsal web sitesi, mobil uygulama ve Omega Feeder fiyat motoru çözümleri geliştiriyor. Yeni açacağınız büronun altyapısını planlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Döviz bürosu açmak için ne kadar sermaye gerekir?

B grubu (Sınırlı Yetkili Müessese) için asgari ödenmiş sermaye 5 milyon TL, A grubu (Yetkili Müessese) için 10 milyon TL'dir. A grubunda her şube için 3 milyon TL eklenir. Ayrıca ödenmiş sermayenin onda biri tutarında bloke hesap veya banka teminat mektubu istenir.

Döviz bürosu şahıs şirketi olarak açılabilir mi?

Hayır. Tebliğ'e göre yetkili müessesenin anonim şirket olması, hisse senetlerinin nama yazılı olması ve nakit karşılığı çıkarılması zorunludur.

B grubu döviz bürosu şube açabilir mi?

Hayır. B grubu yetkili müesseseler şube açmak için başvuruda bulunamaz. Şube açabilmek için A grubu olmak ve Bakanlıktan şube açma izni almak gerekir.

Döviz bürosu altın alıp satabilir mi?

Evet, sınırlı olarak. B grubu Darphane üretimi ziynet ve sikke altınlarla 1 kilogramın altındaki 24 ayar ve üstü standart bar altınların fiziki alım satımını yapabilir. A grubu buna ek olarak 1 kilogram ve üstü külçe ve bar altınların alım satımını da yapabilir.

Döviz bürosu komisyon alabilir mi?

Bakanlıktan izin alınmadıkça, serbestçe belirlenip ilan edilen alış ve satış kurlarından hesaplanan bedel dışında hiçbir ad altında komisyon veya ücret alınamaz.

Döviz bürosunda hangi tutardan sonra kimlik istenir?

Tebliğ'e göre 100 ABD doları veya karşılığını aşan işlemlerde müşterinin kimlik, pasaport veya vergi kimlik numarası kontrol edilerek kayda alınır. MASAK mevzuatı kapsamındaki tam kimlik tespiti ise 370.000 TL ve üzeri işlemlerde zorunludur.

Kaynaklar ve Son Kontrol Tarihi

Bu yazıdaki bilgiler aşağıdaki resmî metinlerden derlenmiş ve 21 Kasım 2026 tarihinde kontrol edilmiştir:

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Başvuru öncesinde Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın güncel duyurularını ve başvuru usullerini kontrol etmenizi, gerekirse bir uzmana danışmanızı öneririz.

OMG Teknoloji

Kuyumculuk, döviz ve finans sektörü için anlık kur ekranı, mobil uygulama, web sitesi ve Omega Feeder fiyat yönetimi çözümleri geliştiriyoruz.

Bizimle İletişime Geçin

Dijital Dönüşümünüzü Birlikte Planlayalım

Kuyumcu, sarraf ve döviz büroları için anlık kur ekranı, mobil uygulama ve web sitesi çözümleri.